VPKB Kapel De Olijftak, Brasschaat
 
 
Wie is Probus nu eigenlijk? Wie is Probus nu eigenlijk?

Nadat ik ruim 10 jaar regelmatig een column schrijf in de kapelbode, dacht ik zo dat het tijd werd iets van de sluier op te lichten over die naam “Probus” en waarom ik die indertijd gea-dopteerd heb. Hij is niet aan mijn brein ontsproten, want daarvoor heb ik niet voldoende fan-tasie, maar ik heb deze naam eenvoudig “geleend”. Niet gestolen, want de illustere personen die de naam Probus gedragen hebben, zouden er trots op geweest zijn dat ik hun naam weer eens aan de vergetelheid heb ontrukt. Welnu, er waren niet minder dan 3 bekende mannen uit lang vervlogen dagen die zo heetten en waarmee ik mij verwant voel.

De eerste was Marcus Valerius Probus, die rond het jaar 70 van onze jaartelling geboren werd in Berytus, wat nu Beirut heet, toen in Syrië lag en deel uitmaakte van het groot Romeinse Rijk. In tegenstelling tot vandaag, was het in die tijd daar nog heel rustig en zo kon hij op-groeien in vrijheid, leraar worden en veel studenten beïnvloeden  door zijn kritische geluiden over de oorsprong van geschriften van Platus, Lucretius, Virgilius, Horatius en anderen.

Hij ontwikkelde zich tot schrijver, autodidact van formaat en een echte filoloog. Omdat de boekdrukkunst nog even op zich moest laten wachten, werden kopieën altijd met de hand gemaakt en kropen er dus altijd foutjes in. Het is de verdienste van deze Marcus Valerius dat hij veel van die fouten heeft gecorrigeerd. Hij ging er bijvoor-beeld prat op dat hij een originele kopie gemaakt had van het werk van Virgilius, gebaseerd op een oud manuscript van Virgilius zelf!

In zijn vrije tijd verzamelde hij een groep jonge mensen om zich heen, die regelmatig bij elkaar kwam. Zij hielden zich niet altijd met literatuur bezig, maar ook met dobbelen. Ook gingen zij zich zo nu en dan en op onregelmatige tijden te buiten aan wilde feesten, eigenlijk bacchanalen. Het is niet bekend of er iemand van het gezelschap wel eens een “ hangover” had of aan indigestie leed, want daarover werd natuurlijk nooit gesproken, laat staan geschre-ven.

Zoals het ging met veel wetenschappers uit die tijd, die het nooit verder geschopt hadden dan het werken met materie, is niet precies bekend wanneer hij werd geboren en ook niet wanneer hij voor het laatst het avondrood zag. We weten dus niet zoveel van hem, alleen dat hij, an-ders dan de baccanalen doen vermoeden, verder een keurig leven leidde, een toegewijd huis-vader was, een hele rits kinderen kreeg en nauwelijks vijanden had; een uitzondering in de wetenschappelijke wereld, mag je wel zeggen.

Een kleine 200 jaar later, omstreeks het jaar 232, werd ene Marcus Aurelius Probus ergens op de Balkan geboren, wat toen ook deel uitmaakte van het Romeinse Rijk. Zijn vader, die eigen-lijk boer was, had gekozen voor het Romeinse leger. Zoonlief volgde in zijn voetsporen  en was al in het leger toen hij 14 jaar oud was. Hij vocht op alle fronten en steeg alsmaar verder op de militaire ladder. Hij diende onder illustere keizers, zoals Valerianus I, Aurelianus en Tacitus. Zo werd hij door deze laatste keizer, toen hij 44 jaar was, benoemd tot gouverneur van Syrië en Egypte.

Zoals dat toen ging, werden keizers regelmatig een kopje kleiner gemaakt en dat gebeurde ook met Tacitus in het jaar 276. Hij, dwz. Marcus Aurelius, werd door zijn soldaten uitgeroepen tot keizer. De halfbroer van Tacitus, Florianus, ging dat iets te ver, maar toen veel van zijn troepen overliepen was het snel gebeurd. Florianus werd vermoord en Marcus Aurelius werd uitgeroepen tot keizer.

Daarna werden alsmaar veldslagen geleverd. Vier jaar later bijvoorbeeld werd Julius Saturnius, een van zijn goede vrienden, door zijn soldaten uitgeroepen tot keizer. Je moet het maar van je vrienden hebben! Hij behoefde echter niets te doen, want Saturnius overleed plotseling onder geheimzinnige omstandigheden. Terwijl hij altijd gezworven had, was nu voor Marcus Aurelius de tijd gekomen om naar Rome te gaan om daar keizer te spelen. Dat was in 281. Hij overwoog een grote veldtocht te gaan beginnen tegen Perzië, maar maakte toen een enorme blunder door te verklaren dat na deze veldtocht veel legioenen ontbonden zouden worden en gebruikt voor civiele taken, zoals het opzetten van wijngaarden en het droogleggen van moe-rassen, de bakermat van de malaria muggen. Net als de vakbonden tegenwoordig, moest men toen ook niet komen aan verworven rechten en dus kwam er een enorme opstand. De soldaten kozen een nieuwe vakbondsbestuurder, pardon, een nieuwe keizer endus zag hij in 282, op 50 jarige leeftijd, het levenslicht voor het laatst.

Dan was er ook nog Flavius Anicius Petronius Probus, een West-Romeins politicus, die in 395 door de keizer tot quaestor benoemd werd, een soort thesaurier, maar verder is er niet zoveel bekend over hem, behalve dat hij de achternaam gemeen heeft met de twee eerder genoemde mannen.

Uiteraard kan ik niet in de schaduw staan van deze illustere mannen, maar toch heb ik met allemaal iets gemeen. Met Marcus Valerius bijvoorbeeld dat ik me verbeeld ook een beetje te kunnen schrijven, hoewel dat pas op latere leeftijd ontwikkeld is. Je zou kunnen zeggen een “late roeping”.

Met Marcus Aurelius voel ik me verwant, omdat ik het gevecht niet schuw, hoewel dat bij mij alleen maar met de pen en de tong gebeurt. En hoewel ik ooit ook eens in het Nederlandse leger gediend heb, laat ik het echte fysieke vechten graag aan anderen over. En met Flavius Anicius deel ik dat de financiële wereld me ook niet geheel onbekend is.

Zo, nu weet de goede lezer tenminste iets van mijn achtergrond, hoewel mijn andere identiteit natuurlijk een geheim blijft, Want geef je het geheim van een schuilnaam prijs? Nee, nooit toch?

Probus

15 januari 2012

terug
 
 
 
 
Adresgegevens
Leopoldslei 35
2930 Brasschaat
België

Tel: +32 (0)3.653.0158

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.