VPKB Kapel De Olijftak, Brasschaat
 
 
Tenture d'Apocalypse Tenture d'Apocalypse

16 december 2002

Enige weken geleden bracht Jan van den Berg in zijn preek de Openbaringen ter sprake. Een hele verrassing, want daar waagt haast niemand zich aan, maar ja, het stond waarschijnlijk in het kerkelijke spoorboekje en dat volgt hij als een gehoorzaam predikant uiteraard naar de letter! Een paar jaar geleden heeft hij er zelfs een cyclus van gemaakt, waarvoor ik hem bewonderd heb: Het is zeker geen sinecure om 4 zondagen te preken over een bijbelboek, waarvoor maar weinigen warm willen lopen. Ik dacht zelfs te hebben geconstateerd dat het kerkbezoek gedurende die 4 weken een dalende lijn vertoonde, maar ik kan het mis hebben.

Die mogelijke aversie komt ook doordat er zoveel bedenkingen bestaan tegen dit boek: “het is niet van deze tijd, het zijn hallucinaties van een oude man, en Johannes, schrijver van het evangelie dat naar hem genoemd is, zoon van Zebedéüs en Salóme en de broer van Jakobus is misschien helemaal niet de schrijver van de Openbaringen geweest op het eiland Patmos”, wordt er ook wel beweerd. Wel wordt vrij unaniem aangenomen dat het boek der Openbaringen omstreeks het jaar 95 geschreven is en ook dat Johannes op hoge leeftijd stierf, dus het zou dus best kunnen kloppen dat hij wel de schrijver was.

Eén ding is zeker: het heeft velen bezig gehouden, zeker in de middeleeuwen en het is een bron van inspiratie geweest voor veel kunstenaars. Zo was er Hertog Louis I van Anjou, die rond 1375 van Koning Karel V een geïllustreerd manuscript leende met scènes uit het boek der Openbaringen. Het was een soort stripverhaal, gemaakt voor mensen die niet konden lezen en dat waren er toen een heleboel. Louis raakte er zo van onder de indruk, dat hij de  tekenaar Jean Hennequin van Brugge en de tapijtwevers Nicolas Bataille en Robert Poincon opdracht gaf een wandtapijt te maken. Vijf jaar later, in 1382, dus in een recordtijd was het klaar. Een bijzondere prestatie, als je bedenkt dat dit wandtapijt bestond uit 6 delen van elk 23,5 meter lang en 6 meter hoog! Het meest bijzondere van dit wandtapijt is dat het nog bestaat: Vijf van de zes stukken zijn min of meer goed bewaard gebleven; de kleuren zijn ongelooflijk mooi (waarschijnlijk doordat elk van de doeken een “backing” heeft), maar toch verbazingwekkend wanneer men bedenkt dat ze uit de 14de eeuw stammen en dat er ook enorm mee gesold is, bijvoorbeeld in 1400 toen het werd gesleept van Angers naar Arles, ter opluistering van het huwelijk van Louis II. Daarna is het in de 18de eeuw gekannibaliseerd, maar in de 20ste eeuw gerestaureerd en sinds 1954 te zien in een speciaal ontworpen galerie
van het Château d’Angers aan de Loire of liever de Maine.

Het is inderdaad adembenemend mooi: van de oorspronkelijk 90 taferelen zijn er niet minder dan 76 bewaard gebleven! Elk van de 6 “doeken” bevat 14 taferelen, afwisselend blauw en rood met aan het begin een 5 meter hoge afbeelding van een peinzende Johannes. Hij kijkt naar wat de kunstenaars gemaakt hebben van zijn visioenen, die de overgang van de oude naar een nieuwe wereld uitbeelden, culminerend in een prachtig goudkleurig Nieuw Jeruzalem. De mensen uit die tijd, die niet konden lezen, konden het boek der Openbaringen aan de hand van deze “cartoons” begrijpen en de huidige mens die wel kan lezen, vergaapt zich aan de pracht van dit wandkleed.

Vele eeuwen later, in 1938, kwam er weer iemand onder de indruk van de Tenture d’Apocalypse: Jean Lurçat, die de tapijtindustrie een nieuwe impuls wilde geven en 19 jaar later aan zijn eigen meesterwerk begon, dat aan de andere oever van de Maine in de grote ziekenzaal van het voormalige Hôpital St-Jean uit 1174, is ondergebracht. In dit Musée Jean Lurçat hangen een aantal moderne, maar eveneens prachtige wandtapijten, die tezamen “Le Chant du Monde” genoemd worden. Het zijn 10 composities, met een totale lengte van 80 meter, die de vreugde en het verdriet over leven en dood als thema hebben.

De lezer die deze twee meesterwerken niet kent en aan de hand van de “cartoons” het boek der Openbaringen nog eens wil doornemen, doet er goed aan een kleine omweg te maken als hij door Frankrijk trekt. Spijt daarover zal hij nooit hebben!

Probus

16 december 2002

terug
 
 
 
 
Adresgegevens
Leopoldslei 35
2930 Brasschaat
België

Tel: +32 (0)3.653.0158

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.