VPKB Kapel De Olijftak, Brasschaat
 
 
Verlossing Verlossing

De uitdrukking "het is of de duvel er mee speelt”, wordt wel gebruikt als er iets onverwachts gebeurt, iets wat je niet verwacht. Voor gewone dagelijkse dingen kan je dat ongetwijfeld ongestraft zeggen, maar als het om iets meer “verhevens” gaat, dan wordt het bedenkelijker. Wat was het geval? Vorig jaar, toen we in Italië waren, kwam het Vaticaan met een gedenkwaardig handboek over Aflaat, het “Enchiridion Indulgentiarum”, waarover ik in onze Kapelbode van september 1999 berichtte. Een paar maanden later, op 31 oktober 1999, werd gerapporteerd over een document dat door de Lutherse Kerk in Duitsland en het Vaticaan ondertekend was. Ik had niet de indruk dat dit in Nederlandse kringen een onderwerp van diepgaande gesprekken is geweest, dus daarover een volgende keer. Nu, een jaar later, zijn we weer in Italië en komt het Vaticaan weer uit met een document, eigenlijk een “dictum”, het “Dominus Iesus”, over een onderwerp dat zeker de gemoederen niet met rust zal laten, ook niet in België en Nederland en wel over het “wie gekwalificeerd is om opgenomen te worden in het Koninkrijk der Hemelen.”

Toen Johanna en ik hiervan kennis namen, kon ik het ’t is of de duvel ermee speelt nog net inslikken en in plaats daarvan zeggen: “Toevallig, hè, dat het Vaticaan weer met zo’n omstreden document komt, net nu we weer in Italië zijn”. Johanna glimlachte, als begreep zij mijn innerlijke strijd om een minder parlementaire uitdrukking te gebruiken. Het was nogal niet iets: de Duitse Kardinaal Joseph Ratzinger had een document geschreven, dat door de Paus zelf was ondertekend en daardoor het etiket van “onfeilbaarheid” had gekregen: De gelovige katholieken van deze wereld hadden een streepje voor en dus een grotere kans om in het hiernamaals te komen dan andere Christenen, Joden, Moslims en Hindoes. De eerste groep, de “andere Christenen”, maakten wel een grotere kans, maar bleven in de “herkansing” duidelijk achter bij de “echte” gelovigen, de Katholieken, en wel door een aantal tekort-komingen en ook omdat zij de opvolger van Petrus, de Paus dus, niet erkenden. Ja, dat gebeurt als je tijdens je vakantie zo nu en dan een krant leest. Zo lazen we over “Dominus Iesus” het eerst in de Italiaanse uitgave van de Herald Tribune van 6 september.

Het document, in de Engelse vertaling “Declaration The Lord Jesus-On the Unicity and Salvific Universality of Jesus Christ and the Church”, is een document van 36 pagina’s, nogal complex en in voornamenlijk bestemd voor Katholieke theologen. Nogal naïef om te denken dat zoiets in deze tijd onder de “korenmaat” zou kunnen blijven! De volgende dagen deed ik alles om verdere reacties te peilen. De Ossovatore Romane heb ik niet te pakken kunnen krijgen, want daarin hadden we best wel wat kunnen vinden, terwijl de gewone Italiaanse kranten er geen aandacht aanschenken. En dus lazen we de volgende dagen in de Italiaanse uitgave van de Herald Tribune het vervolg. Het bevestigde de mening van Johanna en mij dat het Vaticaan weer eens een stap terug gedaan heeft en de andere Christenen op zijn minst behoorlijk geschoffeerd heeft. Hoe kan de RK Kerk zoiets nu doen, vroegen wij ons vertwijfeld af!

De wereld stond op zijn kop en iedereen met enige naam werd geïnterviewd. De reacties logen er niet om: de Aartsbisschop van Canterbury, George Carey zei dat het idee om te menen dat Anglicaanse en andere kerken geen “echte” kerken zijn, een domper zet op de aanzienlijke vooruitgang die we dachten te hebben gemaakt; de Wereldraad van Kerken sprak van een “tragedie”; Manfred Kock, voorzitter van de Evangelische Kerk van Duitsland meent dat dit niet bepaald de discussies tussen de twee kerken helpt. Het meest uitgesproken was de dissidente Zwitserse theoloog Hans Kung, die het document “een mengsel van middeleeuwse achterlijkheid en Vaticaanse grootheidswaanzin” noemde.
Intussen zweeg het Vaticaan, want dat had immers al gesproken met “Dominus Iesus”. Ook Joseph Ratzinger heeft de eerste storm over zich laten heengaan, tot hij zo welwillend was Christian Geyer van de Frankfurter Algemeine een interview toe te staan. Het verscheen in de FA van 22 september. Wat opvalt is dat er met geen woord gerept wordt over de hogere hiërarchieke plaats van Katholieken ten opzichte van andere Christenen. Ik denk dat hij het interview gegeven heeft op voorwaarde dat dit niet ter sprake gebracht mocht worden. Het interview ging verder mijn pet te boven, moet ik eerlijk bekennen.

Toch denk ik dat er een paar scheurtjes in het Katholieke bastion zijn waar te nemen. Wie namelijk ook zijn mening heeft gegeven is Kardinaal Carlo Maria Martini, de Aartsbisschop van Milaan en wel in een pastorale brief van 8 september. Deze hoogste vertegenwoordiger in de Jezuïeten orde, eens gedoodverfd als de opvolger van Paus Johannes Paulus II en bekend om zijn liberale opvattingen, zei in zijn brief onder meer: “Verlossing is voor iedereen mogelijk, zo lang men de wil van God, de Heilige Geest en zijn morele geweten volgt”. Hij onderstreepte dat verlossing niet simpelweg via een godsdienst kan worden verkregen, “maar door een leven van liefde, de bereidheid om te vergeven en jezelf op te offeren voor anderen”.

Hoe prachtig kan iemand dat in een paar zinnen samenvatten, maar hoe moeilijk is het om dit je “eigen” te maken. Zo moeilijk dat het accepteren van de Paus daarbij vergeleken eigenlijk maar een peulenschilletje is!

Probus

October 2000

terug
 
 
 
 
Adresgegevens
Leopoldslei 35
2930 Brasschaat
België

Tel: +32 (0)3.653.0158

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.