VPKB Kapel De Olijftak, Brasschaat
 
 
De heilge zalfolie De heilge zalfolie

In het april nummer van de kapelbode hebt u kunnen lezen dat veel pogingen ondernomen zijn om de heilige zalfolie uit Exodus 30 na te maken. Dat is niet verwonderlijk, immers als iets verboden is, heeft het een natuurlijke aantrekkingskracht. Kijk maar naar Adam en Eva en de appel. En als er over deze zalfolie staat geschreven: “Op het lichaam van een mens zal zij niet uitgegoten worden en volgens deze bereidingswijze moogt gij niets soortgelijks maken. De man die iets soortgelijks zal bereiden en iets daarvan op een onbevoegde laat komen, zal uit zijn volksgenoten uitgeroeid worden”, daagt dat mensen uit te zien hoe ver men kan gaan.

Ik heb zeker gevorst om na te gaan door wie en wanneer de heilige zalfolie is nagemaakt. Om dat te doen heb ik mijn oor te luisteren gelegd bij parfumeurs en smaakmakers in Europa en bij bedrijven die kunnen bogen op een behoorlijke ouderdom. Daarvoor moest ik onder andere naar Duitsland reizen, waar, in de buurt van de Harz, twee bedrijven al sinds circa 1850 gevestigd zijn. Er is daar nooit iets gebeurd, voornamelijk omdat men met de olie niets ondernomen heeft; het was bij de mensen die ik sprak louter nieuwsgierigheid om vast te stellen hoe het eigenlijk rook!

Natuurlijk heb ik Johanna uitvoerig over mijn naspeuringen verteld Zij heeft er toen, zij het enigszins schoorvoetend, mee ingestemd dat ik het recept van de heilige zalfolie ging namaken. Gerust was ze niet, maar ja, ze wist uiteindelijk wel met wie ze getrouwd was: als hij iets in zijn hoofd had, dan zat het niet ergens anders.

En zo ben ik begonnen het recept van de heilige zalfolie eens nader te bekijken en las in Exodus 30:22:
De Here sprak tot Mozes: “Gij nu, neem u zeer fijne specerijen: vijfhonderd sikkels vanzelf gevloeide mirre, en half zoveel: tweehonderd en vijftig sikkels welriekende kaneel, en tweehonderd en vijftig sikkels welriekende kalmoes, en vijfhonderd sikkels kassie, naar de heilige sikkel en een hin olijfolie”.
Gelukkig weten we dat een sikkel gelijk is aan de shekel, een oude Joodse maat, welke staat voor 1/60ste minah of 1/3600ste talent. En aangezien 1 talent overeen komt met 30 kg, is dus een shekel 8.3 gram. Maar we weten ook dat een hin 6,75 liter is.

Dan laat de ingrediëntenlijst zich al wat makkelijker lezen: Neem 4150 gram mirre, 2075 gram kaneel, 2075 gram kalmoes,4150 gram kassie en 6,75 liter olijfolie.

Een echt keukenrecept is het nu niet bepaald, want dat bevat immers naast de lijst met ingrediënten ook de werkwijze. Als je namelijk de genoemde stoffen bij elkaar doet, dan krijg je een “drab”, waarin de klont mirre, de hars van de Commiphora, niet oplost. Nee, de uitvoering van het recept liet God over aan een vakman, die best wist hoe je daarvan een zalfolie kon maken. En wie die vakman dan wel was? De Statenbijbel meldt daarover: “Ende maeckt daer van een olie der heiliger zalvinge, een zalve heel konstelick gemaeckt na Apothekers werck”. De vertalers uit de 17de eeuw moeten beslist “nieuwlichters” zijn geweest, die de bijbel eens in begrijpelijk Nederlands zouden vertalen. Vandaar de apotheker, weliswaar de vakman die met maten en gewichten wist om te gaan en die bovendien precies wist hoe je een zalf moest bereiden, maar die er in de tijd van Mozes eenvoudig niet was! De Engelse bijbelvertaling maakt het nog bonter en spreekt van de “perfumer”. Ook dat is te veel eer: de parfumeur creëert wel een parfum, maar het recept van de zalfolie uit Exodus 30 is door God zelf gemaakt en Hij vraagt daarvan een zalfolie te maken. Dus is de enige juiste vertaling die van het NBG, welke spreekt van een “zalfbereider” en dat was nu de vakman die in de tijd van Mozes wel bestond!

Een eenvoudige opgave was het niet, immers, hoe moest hij aan de ingrediënten komen? Mirre en olijfolie waren er wel; ook kalmoes, de wortelstokken van rietachtige waterplanten was te vinden in de kleine stroompjes die je zelfs toen in de woestijn aantrof, waar de Israelieten woonden en trokken. Maar kaneel en kassie of cassia waren niet te vinden. Daarvoor moest je naar landen als wat nu Shri Lanka heet en naar China. Gelukkig bestond er al een levendige handel en karavanen brachten zelfs heel wat meer vanuit het Verre Oosten naar het westen en dan liep de route bijna altijd door Palestina. Dus na veel speuren en het vinden van het geschikte ruilmiddel kwam de zalfbereider in het bezit van alle ingrediënten.

En natuurlijk wist hij hoe hij daaruit een zalfolie kon maken. Hij nam de olijfolie, verwarmde die, loste daarin de mirre op en voegde toen de kaneel en de cassia toe en tenslotte de geraspte wortel van de kalmoes. Al roerend liet hij dit mengsel op een laag vuurtje pruttelen, totdat alle vaste stoffen goed doordrongen waren van de olijfolie en zijzelf hun eigen waardevolle oliën prijs gegeven hadden en het mengsel een heerlijke geur verspreidde. Daarna zeefde hij het geheel door een neteldoek en het resultaat was de zalfolie, zoals God die bedoelde. Wat de zalfbereider uit de ruim 19 kilo van de ingrediënten overhield, nadat hij de massa in de neteldoek nog eens goed had uitgeperst, was ongeveer 10 liter zalfolie. De kaneel bevat immers slechts 2% kaneelolie, de cassia 1.5% cassiaolie en de kalmoes ongeveer 3% van de etherische en welriekende kalmoesolie, dus er blijft nogal wat achter op de neteldoek.

Aangezien we dus heel precies weten hoeveel olie je uit de kaneel, de cassia en de kalmoes kunt halen, is het recept nog verder te vereenvoudigen: om 1 liter zalfolie te maken, heb je nodig: 400 gram mirre, 4 gram kaneelolie, 6 gram cassiaolie, 6 gram kalmoesolie en 0,6 liter olijfolie. Je voegt de stoffen bij elkaar, verwarmt het mengsel tot de mirre is opgelost en je hebt de zalfolie. Het is dus zo eenvoudig dat namaken een peulenschil is, ware het niet dat het een hele opgave is de grondstoffen te bemachtigen. Dat weet ik alleen en dat geheim zal ik niet gauw prijs geven!

In de tijd van Mozes was het een heel dure olie, vandaag valt het eigenlijk best mee. Als je weet dat kaneelolie en cassiaolie ongeveer BF. 12.000 per kg. kosten, de kalmoesolie 6250, mirre 850 en de olijfolie 275, dan komt een liter zalfolie op BF. 650 of bijna fl.36. Dus ruim tweemaal zo veel als olijfolie.

Kom op zondag 21 of 28 mei naar de Olijftak: u kunt dan na de dienst eens aan het reukstrookje, gedrenkt in de zalfolie, ruiken en naar het flesje kijken, waar het inzit. Kom niet in de verleiding het te proeven of op de huid te smeren: de meeste kalmoessoorten bevatten het giftige en kankerverwekkende asaron! Wees ook voorzichtig met het flesje, want de bereiding van de zalfolie heeft veel “voeten” in de aarde gehad!

Probus

April 2000
 

terug
 
 
 
 
Adresgegevens
Leopoldslei 35
2930 Brasschaat
België

Tel: +32 (0)3.653.0158

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.